Սնանկ գործարանատիրոջ փրկությունը
XIX դ․ Բաքվի նավթը և նավթամթերքները արտասահման էին առաքում Բաթումից։ Ցիստերններով բերում էին ու լցնում փայտե կամ մետաղյա տակառների մեջ, ապա բարձում նավերի վրա։ Այդպիսի տակառներ պատրաստելու համար 13 ֆիրմաներ, այդ թվում՝ Ռոտշիլդն ու Նոբել եղբայրները, Բաթումում հիմնել էին գործարաններ։ Դրանցից հինգը պատկանում էին հայերին՝ Ալեքսանդր Մանթաշյանցին, Ծովիանյան եղբայրներին, Խաչատրյանցին, Շահբազյանին և Հովակիմ Մելքոնյանին։
Վերջինս ախալցխացի մի համեստ անձնավորություն էր, որին հարգանքով ու համակրանքով էին վերաբերվում ոչ միայն բանվորները, մշակները, գործակատարները, այլև մրցակիցները։
1890 թ․ Բաքվի նավթարդյունաբերությունում ճգնաժամ ծագեց, արտահանումը նվազեց, և սնանկությունը թակեց Մելքոնյանի դուռը։ Նա մեծ պարտքեր ուներ զանազան եվրոպական ու հրեական ընկերությունների առջև, որոնցից ամենախոշոր պարտատերը լոնդոնյան «Բեստել-Վեխտեր» ֆիրման էր։ Մելքոնյանը ժամանակ խնդրեց՝ վճարումները հետաձգելու պայմանով, բայց ոչ միայն չհամաձայնեցին, այլև դիմեցին դատարան, պահանջելով բանտարկել հայ գործարանատիրոջը։ Սակայն ոտքի կանգնեցին Բաթումի մյուս բոլոր՝ հայ, հույն, հրեա, գերմանացի գործարանատերերը ու սպառնացին գործնական կապերը խզել պարտատերերի հետ, եթե շարունակեն պահանջել Մելքոնյանի բանտարկումը։
Ի վերջո, խնդիրը հարթեց Ա․ Մանթաշյանցը։ Նա վճարեց Մելքոնյանի բոլոր պարտքերը (ըստ որոշ տվյալների՝ 300 հազար ռուբլի) և գնեց այդ գործարանը։
Անշուշտ, առաջին հայացքից կարող է թվալ, թե կատարվել էր պարզ բիզնես-գործարք։ Բայց խնդիրն այն էր, որ դա ձեռնտու էր բոլորին՝ Մելքոնյանն ազատվեց պարտքերից ու բանտարկվելու վտանգից, պարտատերերն ստացան իրենց գումարները, իսկ հարյուրավոր բանվորներ չզրկվեցին աշխատանքից և ապրուստի հնարավորությունից։
Խաչատուր ԴԱԴԱՅԱՆ
Հեղինակի նյութեր
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
